Działanie promieni słonecznych UV i IR na skórę

Działanie promieni słonecznych, pozafiołkowych i podczerwonych na skórę, odczyny popromienne.

 Działanie promieni słonecznych na skórę

I.        korzystne:

  •      produkcja w naskórku melaniny, która ma działanie ochronne,
  •     oridukcja witaminy D3 w tkance podskórnej,

II.       niekorzystne:


  1.    oparzenia – zmiany rumieniowo-zapalne występujące w kilka godzin po ekspozycji na UVR lÎ(290-400nm), cechy oparzeń I° lub II°,
  2.    starzenie się słoneczne skóry,
  3.    fotodermatozy,

a)   nabyte:

  •      wielopostaciowe osutki świetlne,
  •      pokrzywka słoneczna (urticaria solaris),
  •      przewlekłe zmiany dosłoneczne (przetrwałe odczyny świetlne, wyprysk słoneczny)

b)   genetycznie uwarunkowane:

  •      Xeroderma pigmentosum (zaburzenie odnowy DNA),
  •      genetycznie uwarunkowane zaburzenia metaboliczne – porfirie,

4.   odczyny fitotoksyczne i fotoalergiczne zależne od czynników zewnętrznych (leków, środków chemicznych, itp.),
5.   dermatozy, w których światło jest czynnikiem wyzwalającym lub zaostrzającym objawy (np. toczeń rumieniowaty)

Mechanizm działania światła słonecznego na skórę.

Odczyny zapalne wywołane promieniami słonecznymi zależą głównie od Il-1 i TNF-a, który ma działanie prozapalne we wczesnej fazie odczynu słonecznego, natomiast w późniejszym okresie przyczynia się do powstania immunosupresji. Pod wpływem UVR zwiększa się również ekspresja ICAM-1 na keratynocytach co powoduje gromadzenie się limfocytów w naskórku. Kolejnym czynnikiem o silnym działaniu supresorowym powstającym pod wpływem UVR jest kw. prokainowy. To może predysponować do wystąpienia raków skóry.

 Starzenie się słoneczne skóry.

Charakterystyczne są: grubsze zmarszczki, niewystępowanie ścieńczeń skóry, która może być nawet pogrubiała z hiperkeratozą, teleangiektazje. Dochodzi do powstawania stanów przednowotworowych. W obrazie histologicznym: spłaszczenie granicy skórno-naskórkowej, zmniejszona ilość naczyń, wzmożona proliferacja naskórka, odkładanie się drobnych włókienek tkanki sprężystej oraz ziarnistych złogów tropoelastyny.

Zapobieganie: retinoidy, środki chroniące przed słońcem, kwasy a-hydroksylowe, przeciwutleniacze.

 Fotodermatozy

a) Wielopostaciowe osutki świetlne.

Zmiany o charakterze rumieniowym, grudkowym i pęcherzowym umiejscowione gł.na odsłoniętych częściach ciała i pojawiające się po ekspozycji na światło słoneczne (UVA, UVB lub UVA/UVB). Osutki od dzieciństwa nawracają stale w okresie wiosennym.

Leczenie: środki przeciwmalaryczne, b-karoten, fotochemioterapia PUVA, „hartowanie” przez UVB, talidomid (teratogenny!), środki SPF 50+.

b) Pokrzywka słoneczna.

Bąble zajmujące również skórę osłoniętą pojawiają się w kilka min. po naświetlaniu (l=290nm ® światło widzialne). Mechanizm immunologiczny.Przewlekły przebieg (10 – 50 lat) głównie u kobiet.

Leczenie: l. p/histaniowe w b. dużych dawkach, „odczulanie”, plazmafereza.

c) Przewlekłe odczyny dosłoneczne. Występują jako trzy odmiany kliniczne różniące się nasileniem i przebiegiem: przetrwałe odczyny świetlne, wyprysk słoneczny i Actinic reticuoid.

  1.      Przetrwałe odczyny świetlne – przewlekłe zmiany wypryskowe zlokalizowane gł. na odsłoniętych powierzchniach ciała. Zmiany powstają pod wpływem promieniowania UVB, UVA i Vis. Najprawdopodobniej jest to zmiana na niepoznane fotoalergeny.
  2.       Wyprysk słoneczny – ostry lub podostry wyprysk ograniczony do skóry eksponowanej na światło (UVB).
  3.       Actinic reticuloid u starszych mężczyzn; przewlekły przebieg , zmiany głębsze naciekowe przypominające klinicznie i histologicznie z.Sezary’ego.

Leczenie: b-karoten, PUVA (małe dawki), azatiopryna lub cyklosporyna A, ochronne środki p/słoneczne.

Odczyny fototoksyczne. Powstają pod wpływem substancji zwiększających wrażliwość skóry na działanie promieni UV (l=320-400nm), którymi mogą być: rośliny, leki, różne substancje chemiczne (tetracykliny, psoraleny, sulfonamidy, grizeofulwina, l. hipotensyjne, furokumaryny, dziegcie i barwiniki). Zmiany pojawiają się w miejscu kontaktu z czynnikeim fototox. (jeśli ten był stosowany zew.), występują już po pierwszym kontakcie i cofają się po jego usunięciu.

Odczyny fotoalergiczne. immunologiczne związane z krążącymi przeciwciałami (reakcja natychmiastowa) lub nadwrażliwością opóźnioną (mogą być wywołane przez leki podawane doustnie: sulfonamidy, chlorotiazyd, trankwilizery, poch. fenotiazyny lub środki stosowane zew. np. salicylanilidy, kw. paraaminobenzoesowy). Mają rozmaity obraz kliniczny.

Uszkodzenie porentgenowskie skóry. Jest to wczesne lub późne uszkodzenie skóry promieniami jonizującymi (X, g, Ra). Nasilenie zmian zależy od dawki i jakości promieni oraz wrażliwości okolicy napromieniowanej.

Promieniowanie g działa gł. na DNA jąder hamując syntezę i reperację. W genomie dochodzi do mutacji à rozwój raków. W skórze uszkodzeniu ulegają gł. naczynia i tk. łączna.

Odczyny dzielimy na:

1. Wczesne

I°rumień lub przejściowe wyłysienie skóry głowy występ. po małych dawkach w kilka dni do 2 tyg od naświetlania. Zmiana cofając się pozostawia przebarwienia i złuszczanie.

II° – zmiany w postaci obrzęków, rumieni i pęcherzy pojawiają się wcześniej i po większych dawkach. Zmiany trwają kilka miesięcy, są b. bolesne; w okolicach owłosionej skóry głowy pozostaje trwałe wyłysienie.

III° – powstaje po kilku dniach od naświetlenia. Są to rumienie, pęcherze i wolno gojące się głębokie owrzodzenia utrzymujące się przez miesiące a nawet lata.

2. Późne.

 Przewlekły odczyn porentgenowski

w przypadku utrzymywania się nasilonych zmian odczynu wczesnego III° lub po wielokrotnych naświetleniach małymi dawkami.

Objawy: stwardnienie, zmiany zanikowe skóry, przebarwienia odbarwienia, teleangiektazje, skłonność do popękań i hiperkeratozy, owrzodzenia. Powikłaniami są raki  rozwijające się z ognisk hiperkeratozy lub przewlekłych owrzodzeń.

Leczenie: uszkodzenia wczesne I° i II°: żele, aerozole, zawiesiny lub kremy steroidowe z antybiotykami, maść zawierającą sól srebrową sulfadiazyny lub sulfatiazolu. W uszkodzeniach przewlekłych podaje się antybiotyk w razie wtórnego zakażenia oraz witaminy E (600 mg/d), witaminy C (1000mg/d) i PP (100 mg/d); miejscowo maści lub kremy z heparynoidami, ewentualnie opracowanie chirurgiczne.

Odwiedzający wpisali takie problemy:

pokrzywka słoneczna, pokrzywka zdjcia, pokrzywka sloneczna.

Tags: , , , , , , , , , ,

Ostatnia edycja przez

Skomentuj jako pierwszy!

Dodaj komentarz

Przeczytaj poprzedni wpis:
Powikłanie po miejscowym stosowaniu sterydów

Lista powikłań po miejscowym stosowaniu sterydów. (więcej…)

Zamknij