Osteoporoza w menopauzie – choroba cywilizacyjna?

Według ustaleń WHO na osteoporozę choruje ponad 75 000 ludzi w Europie, Japonii i Stanach Zjednoczonych. W Polsce problem ten dotyka 7% kobiet w wieku 45-54 lata (tak zwana osteoporoza w menopauzie), 25% w wieku 76-74 lat i aż połowę w wieku powyżej 75 roku życia. Czym jest osteoporoza, dlaczego narażone są szczególnie kobiety i jak ją leczyć?

Czym jest osteoporoza?

Nazwa choroby pochodzi od połączenia dwóch słów: łacińskiego „porus” oznaczającego dziurę oraz greckiego „osteon” oznaczającego kości. Światowa Organizacja Zdrowia (1993, WHO) definiuje osteoporozę jako chorobę układu metabolicznego cechującą się zanikiem masy kostnej oraz zaburzoną mikro architekturą prowadzącą do złamania kości i ich zwiększonej podatności na łamania. Według Charlesa Denta „Osteoporoza starcza jest chorobą pediatryczną” – zdanie wypowiedziane w 1973 roku do tej pory nie straciło na swojej aktualności, ponieważ choroba ma ścisły związek z nawykami żywieniowymi w okresie dojrzewania.

O jakości kośćca decyduje w dużej mierze sposób odżywiania oraz aktywność fizyczna w okresie dorastania, kiedy to pod koniec okresu dojrzewania osiąga się maksymalną gęstość kości. Od tego czasu utrzymuje się ona przez około 10 lat, po czym co roku zaczyna się tracić od 0,3 do 0,5% masy kostnej.

Nie zawsze można skutecznie rozpoznać chorobę, ponieważ cechuje się przebiegiem w utajeniu nawet przez okres kilkunastu lat. Najczęściej rozpoznaje się ją na podstawie tak zwanych złamań z przeciążenia spowodowanych błahymi sytuacjami, np. zejściem z krawężnika, uderzeniem w blat stołu. Złamanie może przybrać formę pęknięcia lub zapadnięcia się kości. Najbardziej narażone na złamania w osteoporozie są obszary wokół kręgosłupa, kości biodrowe, kości nadgarstka oraz żebra.

Osteoporozę dzieli się ze względu na miejsce schorzenia na miejscową oraz ogólną, zaś ze względu na etiologię na osteoporozę idiopatyczną (młodzieńczą), inwolucyjną (typu I oraz typu II), a także osteoporozę wtórną. Osteoporoza w menopauzie i dalszych etapach życia jest uważana za chorobę cywilizacyjną ze względu na wysoki koszt leczenia złamań będących następstwem schorzenia. Więcej informacji na temat choroby zwanej także jako „cichy złodziej kości” dostępnych jest pod adresem: http://calperos.pl/o-osteoporozie.

Kto zagrożony jest osteoporozą?

Wśród czynników predysponujących do choroby wymienia się wiek, płeć, uwarunkowania kulturowo-społeczne, czynniki etniczno-genetyczne, posiadanie przewlekłych chorób, styl życia oraz leczenie steroidowe. Osteoporoza to schorzenie wieloczynnikowe, którego ryzyko wystąpienia wzrasta wraz z nadmiarem spożywania białka, witaminy A, sodu, kofeiny i alkoholu. Bardzo negatywnie na stan kości wpływa niska masa (BMi poniżej 18) oraz brak aktywności fizycznej.

Wśród czynników niemożliwych do wyeliminowania znajduje się wiek pacjenta (choroba dotyka kobiety w okresie menopauzy i post menopauzalnym, co związane jest z wygaszaniem funkcją endokrynną jajników i tym samym utrata masy kostnej), płeć(kobiety są czterokrotnie bardziej narażone na osteoporozę), rasa (kobiety rasy białej mają blisko 30% większą szanse zachorowalności niż przedstawicielki rasy azjatyckiej) oraz uwarunkowania genetyczne (predyspozycje rodzinne oraz wcześniejsze złamania o charakterze osteoporotycznym).

Pośród czynników ryzyka możliwych do częściowej eliminacji lekarze wymieniają zwalczenie chorób współistniejących (np. cukrzycy, problemów z tarczycą, chorób układu pokarmowego) oraz rekomendują pracę nad uzyskanie szczupłej sylwetki, niskiej wagi ciała oraz zwiększenie aktywności fizycznej.

Osteoporoza – leki bez recepty i właściwa dieta

Możliwość korekty masy kostnej oraz jakości tkanek możliwa jest do poprawienia dzięki stosowaniu określonej diety bogatej w biopierwiastki, witaminę D, C oraz K, a także zażywaniu leków na osteoporozę bez recepty. Do podstawowych zaleceń dietetycznych należy doliczyć regularne ćwiczenia obciążające układ kostny, co stymuluje kościotworzenie.

Ogólne zalecenia żywieniowe opracowane dla populacji polskiej dotyczące prewencji osteoporozy wskazują, iż zbilansowana dieta powinna zapewnić pełne zapotrzebowanie na wapń, witaminę D (dodatkowo suplementowaną od września do marca). K, A, C, b6 i B12, a także uwzględniać dawkę wielonasyconych kwasów tłuszczowych, kwasu foliowego oraz flawonoidów. Spośród tych witamin i mikroelementów kluczową rolę odgrywa wapń, który wypełnia w 99% tkankę kostną. Dzienna dawka wapnia według zaleceń RDA z 2012 powinna wynosić 1000mg dla kobiet i mężczyzn od 19 do 50 roku życia, przy czym do skończenia okresu dojrzewania zaleca się spożywanie nadwyżki wapnia w postaci 130mg dziennie dla kobiet i 160mg dla mężczyzn. Kobiety powyżej 60. r.ż. powinny zażywać wapń powyżej 1200mg dziennie.

Niestety, wiele osób nie jest w stanie zapewnić sobie optymalnej dawki wapnia, co wykazało badanie przeprowadzone w 2014 roku: średnia podaż pierwiastka w diecie nastoletnich dziewczyn (11-18 lat) wynosiła zaledwie 50% normy RDA. Bogate źródło wapnia stanowi mleko oraz jego przetwory, przetwory i konserwy rybne, a także produkty roślinne takie jak fasola, suszone figi, morele, jarmuż, sałata oraz nasiona sezamu. Suplementacja wapnia zalecana jest w momencie zwiększonego zapotrzebowania na ten pierwiastek oraz przy braku możliwości pokrycia dziennej dawki. Osoby narażone na osteoporozę w menopauzie powinny sięgać po dedykowane leki bez recepty na osteoporozę. Są one także rekomendowane w okresie długotrwałych unieruchomień i rekonwalescencji po złamaniach kości (za: http://calperos.pl/calperos-lek-otc).

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Źródła medyczne:

  1. Jolanta Dardzińska, Hanna Chabaj-Kędroń, Sylwia Małgorzewicz, Osteoporoza jako choroba społeczna i cywilizacyjna – metody profilaktyki, dostęp online: http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2016/hyg-2016-1-023.pdf
  2. Irena Białokoz-Kalinowska, Jerzy Konstantynowicz, Paweł Abramowicz, Janina Piotrowska-Jastrzębska, Dieta w profilaktyce osteoporozy – zalecenia i kontrowersje, dostęp online: http://psjd.icm.edu.pl/psjd/element/bwmeta1.element.psjd-909d6ff6-3eb5-4f75-b9f6-775a4fc25a25/c/350_356_Bialkoz_Dieta_Pediatria_4.pdf
  3. Carolyn Janet Crandall, Osteoporoza, dostęp online: http://fpn.sum.edu.pl/archiwum/publikacje/2007/publikacja3_nr78_2007.pdf
  4. Mariola Janiszewska, Teresa Kulik, Małgorzata Dziedzic, Dorota Żołnierczuk-Kieliszek, Agnieszka Barańska, Osteoporoza jako problem społeczny – patogeneza, objawy i czynniki ryzyka osteoporozy pomenopauzalnej, dostęp online: http://www.phie.pl/pdf/phe-2015/phe-2015-1-106.pdf

Tags: ,

Ostatnia edycja przez

Skomentuj jako pierwszy!

Dodaj komentarz

Przeczytaj poprzedni wpis:
Dyspepsja czynnościowa: poważna choroba o podłożu psychicznym – jak jej uniknąć?

Ból w górnej części brzucha, nudności i kłopoty z wypróżnianiem się mogą być pierwszymi objawami dyspepsji czynnościowej. Czy wiesz, jaki...

Zamknij