Zespół Pradera-Williego i zespół Angelmana

Zespół Pradera-Williego w około 50-60% przypadków jest skutkiem aberracji chromosomalnej: delecji prążka 12 z ramienia długiego chromosomu 15 – del(15)(q11q13). U pozostałej części chorych nie stwierdza się tak dużych zaburzeń chromosomalnych; dopiero metody takie jak np. fluorescencyjna hybrydyzacja in situ (FISH – patrz rozdział „Bezpośrednia diagnostyka genetyczna”) pozwalają na wykrycie mniejszych delecji w tym samym regionie.

U chorych stwierdza się upośledzenie umysłowe, niski wzrost, otyłość, obniżenie napięcia mięśni oraz hipogonadyzm; mają oni również małe dłonie i stopy.

Zespół Angelmana jest także skutkiem delecji i to w tym samym regionie tego samego chromosomu. Pacjenci są w niewielkim stopniu upośledzeni umysłowo, stwierdza się u nich częste utraty przytomności, bezład ruchowy (ataksja) i zmiany psychiczne objawiające się nadmierną, nieadekwatną do sytuacji wesołością.

Wyjaśnienie tej zagadki okazało się zdumiewające: w zespole Pradera-Williego mutacje dotyczą chromosomu otrzymanego od ojca, natomiast w zespole Angelmanna trwale uszkodzony jest chromosom pochodzący od matki. Gen lub geny na chromosomie 15 pochodzącym od matki ulegają procesowi wdrukowywania i nie podlegają ekspresji, dlatego jedyne czynne geny znajdują się na chromosomie pochodzącym od ojca. Jeśli dojdzie do ich utraty na skutek delecji, u pacjenta rozwija się zespół Pradera-Williego. I odwrotnie: określona, inna grupa genów znajdująca się w tym samym regionie chromosomu 15 pochodzącego od ojca podlega „wyciszeniu” na skutek wdrukowania. Aktywne pozostają wyłącznie geny na chromosomie pochodzącym od matki, jeśli jednak zostaną utracone w wyniku delecji, dojdzie do rozwoju zespołu Angelmana.

Badania molekularne dowiodły, że zespół Pradera-Williego stwierdza się także u nielicznych chorych, którzy obydwa cytologicznie prawidłowe chromosomy 15 otrzymali od matki – jest to tzw. disomia uniparentalna. Jej efekt ostateczny, na skutek identycznego „wyciszenia” obydwu alleli na każdym chromosomie w procesie wdrukowywania zachodzącym u matki, jest identyczny z wynikiem delecji fragmentu 15q12 w chromosomie pochodzącym od ojca. Analogicznie w rzadkich przypadkach odziedziczenia obydwu homologicznych chromosomów 15 od ojca, u potomstwa stwierdza się zespół Angelmana.

Oczywiście wdrukowywanie nie jest wyłączną przyczyną rozwoju bardzo rzadkich zespołów chorobowych, takich jak omówione powyżej. Zjawisko to stwierdza się także w innych schorzeniach wrodzonych, takich jak choroba Huntingtona czy dystrofia miotoniczna, oraz w procesach karcynogenezy, kiedy dochodzi do spowodowanej albo w wyniku mutacji albo na skutek wdrukowywania utraty obydwu alleli antyonkogenu.

Odwiedzający wpisali takie problemy:

zespół angelmana oraz pradera–williego, zesp Angelmana.
Ostatnia edycja przez

Skomentuj jako pierwszy!

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Przeczytaj poprzedni wpis:
Wdrukowanie genetyczne

Nie jest tajemnicą, że chromosomy układają się w homologiczne pary. Nie jest również tajemnicą, że w każdej parze jedna kopia...

Zamknij